60 διεθνή αρχιτεκτονικά γραφεία καταγράφουν τον μετασχηματισμό της Αλβανίας
Σε επιμέλεια της curator, συγγραφέα και ερευνήτριας Anneke Abhelakh, το The Albanian Files: Freedom and Architecture συγκεντρώνει 60 διεθνή αρχιτεκτονικά γραφεία που δραστηριοποιούνται στην Αλβανία, καταγράφοντας μια χώρα της οποίας το δομημένο περιβάλλον έχει αναδιαμορφωθεί μετά την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος. Ο τόμος των 796 σελίδων, που κυκλοφορεί από τις Lars Müller Publishers, συγκεντρώνει έργα, προτάσεις και προσωπικές μαρτυρίες από γραφεία που έχουν εργαστεί στην Αλβανία τις τελευταίες δύο δεκαετίες, δημιουργώντας ένα αρχείο ενός μετασχηματισμού που βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Η αρχιτεκτονική μετάβαση της Αλβανίας αποτελεί το κεντρικό θέμα του βιβλίου, όμως η έκδοση ενδιαφέρεται επίσης για το ποιος έχει τη δυνατότητα να αφηγηθεί αυτή τη μετάβαση. Η Abhelakh περιγράφει τον τόμο τόσο ως αρχείο όσο και ως συζήτηση, «αποσπασματική και ανολοκλήρωτη, όπως και η ιστορία που καταγράφει». Οι συμμετέχοντες περιγράφουν τις φιλοδοξίες, τις συνεργασίες, τις διαπραγματεύσεις, τις ευκαιρίες, τις αντιφάσεις και τα αντικρουόμενα συμφέροντα που συνάντησαν δουλεύοντας μέσα σε ένα ταχύτατα μεταβαλλόμενο εθνικό πλαίσιο. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερο μια οριστική καταγραφή της σύγχρονης αλβανικής αρχιτεκτονικής και περισσότερο μια συλλογή εξωτερικών οπτικών πάνω σε μια χώρα όπου η αρχιτεκτονική έχει συνδεθεί στενά με ζητήματα ανανέωσης και εθνικής ταυτότητας.
Η Abhelakh οργανώνει τον τόμο ως μια σειρά από 60 «φακέλους», καθένας από τους οποίους είναι αφιερωμένος σε ένα αρχιτεκτονικό γραφείο. Κάθε φάκελος συνδυάζει στοιχεία έργων, μια σύντομη συνέντευξη και οπτική και γραπτή τεκμηρίωση, συμπεριλαμβανομένων προσωπικών μαρτυριών των ίδιων των αρχιτεκτόνων. Γραφεία όπως τα 51N4E, Aires Mateus, Álvaro Siza, Herzog & de Meuron, Studio Gang, Kengo Kuma & Associates και Elemental παρουσιάζονται μαζί με τους τοπικούς συνεργάτες τους, μετατοπίζοντας την προσοχή από την αρχιτεκτονική πατρότητα και μόνο προς τις σχέσεις, τις διαπραγματεύσεις και τις αποφάσεις μέσα από τις οποίες διαμορφώνονται τα έργα.
Το βιβλίο καταγράφει ένα αρχιτεκτονικό τοπίο που βρίσκεται ακόμη σε μετάβαση
Το βιβλίο παρακολουθεί την παρουσία διεθνών αρχιτεκτονικών γραφείων στην Αλβανία, ορισμένα από τα οποία δραστηριοποιούνται στη χώρα από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Τα έργα τους εκτείνονται από κοινωνικές κατοικίες και δημόσιες πλατείες έως πολυτελή θέρετρα, πολιτιστικά ιδρύματα, μνημεία και πολεοδομικό σχεδιασμό, τα οποία, στο σύνολό τους, αναδεικνύουν τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους η αρχιτεκτονική έχει συμμετάσχει στον μετασχηματισμό της Αλβανίας, καθώς και το εύρος των συμφερόντων που εμπλέκονται στη διαμόρφωση του δομημένου περιβάλλοντός της.
Η αρχιτεκτονική στην Αλβανία συνδέεται στενά με τις ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές στη χώρα μετά το τέλος του κομμουνιστικού καθεστώτος. Η θέση της στη Μεσόγειο την έχει συνδέσει εδώ και καιρό με διαφορετικές πολιτιστικές επιρροές, ενώ η περίοδος μετά το 1990 άνοιξε τη χώρα σε νέες μορφές πολιτικής, οικονομικής και αρχιτεκτονικής ανταλλαγής.
Παράλληλα, το The Albanian Files αναγνωρίζει τα όρια της δικής του οπτικής. Η Abhelakh αναφέρεται στις πρόσφατες διαμαρτυρίες στα Τίρανα ως υπενθύμιση ότι οι αλβανικές φωνές, εκείνων που διαμορφώνουν, αμφισβητούν και βιώνουν αυτές τις αλλαγές, αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης ιστορίας, την οποία το βιβλίο δεν επιχειρεί να αφηγηθεί. Αυτό καθιστά την έκδοση κάτι περισσότερο από μια επισκόπηση διεθνών αρχιτεκτονικών γραφείων, καθώς θέτει επίσης ερωτήματα σχετικά με το ποιος έχει τη δυνατότητα να καταγράφει και να διαμορφώνει τον αρχιτεκτονικό μετασχηματισμό μιας χώρας.
Οι 60 συμμετοχές προσφέρουν μια εικόνα μιας διαδικασίας που εξακολουθεί να εξελίσσεται. Δείχνουν πώς οι αρχιτέκτονες εργάζονται μέσα σε μεταβαλλόμενες συνθήκες, αλλά και πώς τα έργα διαμορφώνονται από διαφορετικά συμφέροντα, συνεργασίες και διαπραγματεύσεις.
Μια καταγραφή 20 χρόνων αρχιτεκτονικής στην Αλβανία
Σχεδιασμένος από το Haller Brun, ο τόμος περιλαμβάνει περίπου 1.500 εικόνες, μαζί με συνεισφορές από τα αρχιτεκτονικά γραφεία που συμμετέχουν. Με πρόλογο του πρωθυπουργού της Αλβανίας Edi Rama και κείμενο της Abhelakh, καταλαμβάνει μια ασυνήθιστη θέση ανάμεσα στην αρχιτεκτονική επισκόπηση, το επαγγελματικό αρχείο και τη σύγχρονη καταγραφή.
Το The Albanian Files αποτυπώνει μια περίοδο αλλαγής που βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Οι 60 συμμετοχές του προσφέρουν διαφορετικές οπτικές για τον τρόπο με τον οποίο διεθνή αρχιτεκτονικά γραφεία έχουν εργαστεί στην Αλβανία τις τελευταίες δύο δεκαετίες, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ευρύτερο ερώτημα του πώς βιώνεται αυτός ο μετασχηματισμός από τους ανθρώπους που τον ζουν.
Ο τόμος των 796 σελίδων, που κυκλοφορεί από τις Lars Müller Publishers, συγκεντρώνει έργα, προτάσεις και προσωπικές μαρτυρίες από γραφεία που έχουν εργαστεί στην Αλβανία τις τελευταίες δύο δεκαετίες, δημιουργώντας ένα αρχείο ενός μετασχηματισμού που βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
εικόνες του βιβλίου ευγενική παραχώρηση των Lars Müller Publishers
εικόνα ευγενική παραχώρηση του Casanova + Hernandez Architects
Project info:
Όνομα: The Albanian Files: Freedom and Architecture
Επιμέλεια: Anneke Abhelakh
Πρόλογος: Edi Rama
Σχεδιασμός: Haller Brun
Εκδότης: Lars Müller Publishers
ΠΗΓΗ: DESIGNBOOM
Επιμέλεια: Θωμαή Τσίμπου | designboom
Επιμέλεια μετάφρασης: Interiors pick Team
